Odot fil otu nasıl yetiştirilir? Dikim, otlatma, biçim ve verim

Odot, çok yıllık ve çelikle çoğaltılan bir fil otudur. En önemli özelliği hızıdır: ilk hasat dikimden yaklaşık 60 gün sonra alınır, sonra 30–40 günde bir yeniden biçilebilir. Bu sayede sezon boyunca neredeyse her ay taze yeşil yem sağlar. Bir kez dikildiğinde uygun koşullarda yaklaşık 15 yıl hasat verir.

Odot fil otu nedir, uzun fil otundan farkı ne?

Maralfalfa ve red napier gibi uzun fil otları 3–3,5 metrede biçilir ve kalın, kamış gibi gövdeleri vardır. Odot ise daha kısa boylu, ince saplı ve yapraklı bir öbek oluşturur. Uzun fil otlarıyla farkları şöyle özetlenebilir:

Kısacası Odot, tek seferde çok ot vermek yerine sık ve düzenli ot verir. İnce sapı sayesinde kolay kıyılır ve sıkıştırılır. Koyun, keçi ve tavşan gibi küçük hayvanlar tarafından da rahat tüketilir.

Odot fil otu Türkiye'de yetişir mi?

Evet. Odot hemen her iklim ve toprak tipine uyum sağlar. Sıcak bölgelerde sezon uzun olduğu için daha fazla biçim alınır. Serin bölgelerde dikim ve büyüme dönemi kabaca ilkbahardan sonbahara kadar sürer.

Kış davranışı Maralfalfa ile aynıdır: kışın uykuya yatar, toprak üstü kurur, kök canlı kalır ve ilkbaharda kendiliğinden yeniden sürer. Sıcaklığın −8 °C'nin altına indiği yerlerde ilk kış için bitkinin dibine malç serilmesi ve üstünün elyaf örtüyle kapatılması önerilir.

Kuraklık dayanımı Maralfalfa ve red napier'a göre daha düşüktür. Düzenli sulama yapılabilen parsellerde en iyi sonucu verir.

Odot fil otu nasıl dikilir?

• Zaman: Toprak sıcaklığı 5 °C'nin üstüne çıkınca dikim başlar.
• Toprak: Toprağı iyice işleyin ve bolca yanmış ahır gübresi karıştırın.
• Çelik: Odot çelikleri 3–4 boğumlu gönderilir. Toprağa 30–40 derecelik açıyla eğik dikilir ve alt boğum toprağın içinde kalır.
• Aralık: 70×70 cm. Bu aralıkla 1 dekara (1.000 m²) yaklaşık 2.000 çelik gerekir.
• Sulama: İlk haftalarda toprak nemli kalacak kadar sulayın, su biriktirmeyin. Köklenme tamamlanınca sulama aralığı açılabilir.

Odot fil otu nasıl gübrelenir?

Gübrelemede Maralfalfa ile aynı ilkeleri uyguluyoruz. Önceliğimiz organik gübredir:

• Dikimden önce: Dekara 500–1.000 kg yanmış ahır gübresi toprağa karıştırılır.
• Her yıl: Ahır gübresi ya da kompost eklenir. Düzenli organik gübre verilen parsellerde kimyasal gübre çoğu zaman gerekmez.
• Kimyasal gübre kullanacaklar için: Azotu biçimden sonra ve sulamayla birlikte verin. Son biçimden sonra, yani kışa girerken azot vermeyin.

Odot sık biçildiği için topraktan düzenli besin çeker. Hasattan 2–3 hafta sonra yapraklar sararıyorsa azot eksikliği vardır. Bu durumda ahır gübresi veya kompost verin.

Odot fil otu nasıl otlatılır ve ne zaman biçilir?

Biçim:

• İlk biçim: Dikimden yaklaşık 60 gün sonra, bitki 100–120 cm boya ulaştığında yapılır.
• Sonraki biçimler: 30–40 günde bir yapılır.
• Biçim yüksekliği: Toprak yüzeyinden 5–7 cm. Daha alçaktan biçmek köke zarar verir, daha yüksekten biçmek ise sonraki hasadı geciktirir.
• Silaj için: Bitki çiçeklenmeden önce, 100–120 cm boydayken biçilmelidir. Çiçeklenmeden sonra sap sertleşir.

Otlatma: Odot doğrudan mera olarak da kullanılabilir ve yoğun bir yeşil örtü oluşturur. Otlatmada şunlara dikkat edin:

• Araziyi parsellere bölün ve hayvanları sırayla otlatın (rotasyonlu otlatma). Otlatılan parsel, siz diğer parselleri kullanırken 30–40 gün içinde yeniden toparlanır.
• İlk otlatmayı bitki köklendikten ve ilk hasat boyuna ulaştıktan sonra yapın.
• Bitkiyi biçim yüksekliğinin (5–7 cm) altına kadar yedirmeyin. Kök kısmı korunduğu sürece bitki yenilenmeye devam eder.

Odot fil otu dekara ne kadar verim verir?

Her biçimde dekardan yaklaşık 15 ton yeşil ot alınır. Biçim başına verim uzun fil otlarından düşüktür, ama yılda daha çok biçim yapılır. Kendi verim tablomuza göre Odot sıcak bölgelerde yılda 4–6 kez biçilir ve yıllık toplam verim dekarda 60–75 tona çıkabilir. Serin bölgelerde biçim sayısı ve toplam verim daha düşük kalır.

Bu rakamlar bölgeye, sulamaya ve gübrelemeye göre değişir.

Odot fil otunun besin değeri nedir?

Taze Odot %12–16 ham protein içerir. Silaj yapıldığında bu oran %10–14'e iner.

Proteinde Maralfalfa (%14–18) biraz daha öndedir. Odot'un üstünlüğü sık biçimle sürekli taze yeşil yem sağlaması, ince sapı ve hayvanların onu kolay tüketmesidir. Diğer fil otlarında olduğu gibi erken biçimde protein yüksek, geç biçimde lif yüksek olur.

Odot taze yeşil yem, silaj, balya ve mera olarak kullanılabilir. Silajı 21–28 günde hazır olur. Kuru balya için otun iyice kurutulması gerekir.

Odot fil otunun hayvan sağlığı açısından riskleri nelerdir?

Odot büyükbaş, küçükbaş, kanatlı ve tavşan beslemesinde kullanılan bir kaba yemdir. Dikkat edilecek noktalar şunlardır:

• Bozuk silaj ve küflü balya vermeyin. İyi silaj sarı-yeşil renkte ve hafif ekşi-tatlı kokuludur. Küflü, amonyak ya da çürük kokulu kısım hayvana verilmez. Balyanın nemi iyice düşmeden bağlanması küflenmeye yol açar.
• Yeni yeme yavaş geçin. Özellikle mera otlatmasına başlarken hayvanları birkaç gün içinde alıştırın.
• Rasyonu dengeleyin. Odot tek başına bütün ihtiyacı karşılayan bir yem değildir. Hayvan türüne ve verime göre rasyonu bir uzmanla planlayın.

---

Bu yazıdaki bilgiler, İzmir Tire'deki kendi tarlasında Odot, Maralfalfa ve red napier yetiştiren maralfalfa.com.tr ekibinin saha verilerine dayanmaktadır.