Red napier nedir? Kırmızı fil otu yetiştirme, verim ve yem değeri

Tarlada ilk gördüğünüzde rengi dikkatinizi çeker: gövdesi ve yaprakları koyu mor-kırmızıdır. Red napier, Türkiye'de kırmızı fil otu ya da kırmızı maralfalfa adlarıyla da bilinir. Çok yıllık bir yem bitkisidir; bir kez dikildiğinde uygun koşullarda yaklaşık 15 yıl hasat verir.

Red napier nedir, yeşil fil otundan farkı ne?

Red napier, fil otunun (Pennisetum purpureum) mor-kırmızı renkli bir çeşididir. Türün anavatanı tropikal Afrika'dır; kırmızı çeşit Asya'da yaygınlaşmıştır. Rengini, yaprak ve gövdesinde biriken antosiyanin adlı bitkisel pigmentten alır.

Kalın ve etli bir gövdesi, geniş ve uzun yaprakları vardır. Biçilmezse 7 metreye kadar boylanabilir. Hasat boyu ise yeşil Maralfalfa ile aynıdır: 3–3,5 metre. Yeşil fil otu gibi tohumla değil, çelikle çoğaltılır.

Yetiştirme yöntemi yeşil türle neredeyse aynıdır. Farklar şunlardır:

* Bilimsel kaynaklarda verilen genel aralıktır. Gerçek değer iklime, toprağa ve biçim zamanına göre değişir.

Red napier Türkiye'de yetişir mi, kışa dayanır mı?

Evet, Türkiye'nin büyük bölümünde yetişir. En yüksek verim Akdeniz, Ege ve Güneydoğu Anadolu gibi sıcak bölgelerde alınır. Serin bölgelerde yılda alınabilen biçim sayısı azalır.

Kışın ölmez, uykuya yatar. Toprak üstü kurur, kök canlı kalır ve ilkbaharda toprak ısınınca kendiliğinden yeniden sürer. Kısa süreli −8 / −10 °C donlara dayanır. Sıcaklığın bunun altına indiği yerlerde ilk kış için bitkinin dibine malç serilmesi ve üstünün elyaf örtüyle kapatılması önerilir.

Türkiye'deki denemeler ne gösteriyor?

Red napier'ı İzmir Tire'deki tarlamızda Maralfalfa ve Odot ile yan yana yetiştiriyoruz. Saha gözlemlerimiz şunlar:

• Hasat takvimi Maralfalfa ile aynıdır: ilk biçim yaklaşık 100 günde, sonrakiler 80–90 günde bir.
• Kökleri yerleştikten sonra su ihtiyacı belirgin biçimde azalır.
• Hayvanlar onu yeşil Maralfalfa'dan daha iştahla yiyor.
• Kışı Maralfalfa gibi uykuda geçirip ilkbaharda yeniden sürüyor.

Soğuk bölgelerde fil otu türleri üzerine üniversitelerle deneme dikimleri sürüyor. Kış sonuçları alındıkça paylaşılacak. Kırmızı çeşide özel, yayımlanmış bir Türkiye verim denemesi sonucu ise henüz yok. Bu yüzden aşağıdaki rakamlar kendi saha verilerimize dayanıyor.

Red napier nasıl dikilir?

• Yer: Bol güneş alan, suyu iyi süzülen bir parsel seçin. Fakir toprakta da yetişir, ama organik maddesi yüksek toprakta verim artar.
• Zaman: Toprak ve gece sıcaklığı kalıcı olarak 5 °C'nin üstüne çıkınca dikilir.
• Toprak hazırlığı: Toprağı işleyin, yanmış ahır gübresi veya kompost ekleyin. Kimyasal azot isteğe bağlıdır; önceliğimiz organik gübredir.
• Çelik: Çelikler genellikle 2 boğumlu gönderilir; boğumlar sağlam ve canlı olmalıdır. Toprağa 30–40 derecelik açıyla eğik dikilir. Alt boğum toprağın içinde kalır, üst boğumun alt kısmı toprağa değer.
• Aralık: 70×70 veya 80×80 cm.
• Sulama: Dikim günü ve 3. gün sulayın. Köklenene kadar toprak nemli kalacak kadar sulamaya devam edin, ama su biriktirmeyin.

Red napier ne zaman ve kaç kez biçilir?

• İlk biçim: Dikimden yaklaşık 100 gün sonra, bitki 300–350 cm boya ulaştığında yapılır.
• Sonraki biçimler: 80–90 günde bir yapılır.
• Yılda kaç kez: Sıcak bölgelerde 3–4, orta bölgelerde 2–3, soğuk bölgelerde 1–2 kez biçilir.
• Biçim yüksekliği: Toprak yüzeyinden 10–15 cm.
• Silaj için: Bitki tam olgunlaşmadan biçilmelidir.

Red napier dekara ne kadar verim verir?

Kendi verim tablomuza göre red napier her biçimde dekardan 25–30 ton yeşil ot verir. Yıllık toplam verim, biçim sayısına göre dekarda 50–60 tona kadar çıkar. Karşılaştırma için silajlık mısırın dekara verimine bakabilirsiniz.

Biçim başına verim yeşil Maralfalfa'dan (30–40 ton) biraz düşüktür. Red napier'ın asıl avantajı, suyu kısıtlı ya da toprağı zayıf parsellerde verimini daha iyi korumasıdır.

Red napierin yem değeri ne kadar?

Red napier için kaynaklarda verilen ham protein aralığı %16–20'dir. Bu, yeşil Maralfalfa'nın %14–18'lik değerinden 2–4 puan yukarıdadır. Diğer fil otlarında olduğu gibi erken biçimde protein yüksek, geç biçimde lif yüksek olur.

Rengini veren antosiyaninin hayvanlarda oksidatif stresi azaltabileceği düşünülüyor; bu etki henüz araştırma aşamasındadır.

Red napierin şekeri yüksek mi?

Üreticilerin gözlemi, hayvanların red napier'ı yeşil Maralfalfa'ya göre daha iştahla yediği yönünde. Bunun bitkinin daha yüksek şeker içeriğinden kaynaklandığı düşünülüyor. Kesin şeker oranı için kendi parselinizden alınan örneğin analiz edilmesi en doğrusudur.

Red napier silaj yapılır mı?

Evet. Taze biçilip doğrudan yedirilebilir, silaj ya da kuru balya yapılabilir. Silaj yöntemi Maralfalfa ile aynıdır:

1. Biçimden yaklaşık 2 hafta önce sulamayı kesin, böylece nem düşer.
2. Traktörle biçip 1–2 cm boyunda kıyın.
3. Silaj çukuruna veya naylon altına yığın, katman katman sıkıştırın.
4. Hava almayacak şekilde örtün ve 21–28 gün bekleyin.

Taze biçilen red napier mor rengini korur. Silajda veya kurutunca renk değişebilir, bu besin değerini etkilemez.

Red napier süt verimini artırır mı?

Red napier'ın süt sığırcılığında süt verimini desteklediği bilinir. Bunun iki nedeni vardır: proteini yeşil türe göre biraz daha yüksektir ve hayvanlar onu daha iştahla yer. Yine de süt verimini tek bir yem belirlemez. Red napier rasyondaki kaba yemin bir parçası olarak düşünülmeli, rasyon hayvanın verimine göre dengelenmelidir.

Red napier hayvana zarar verir mi?

Doğru biçilip doğru saklandığında red napier büyükbaş ve küçükbaş beslemesinde kullanılan bir kaba yemdir. Dikkat edilecekler şunlardır:

• Bozuk silaj vermeyin. Küflü, kararmış, yanık ya da çürük kokulu silaj hayvana verilmez.
• Yeme geçişi yavaş yapın. Birkaç gün içinde azar azar artırın.
• Tek yem yapmayın. Rasyonu hayvan türüne ve verime göre dengeleyin.

Red napier yaygın yem bitkisi hastalıklarına ve zararlılarına karşı dirençli olduğu için tarlada ilaçlama ihtiyacı da azdır.

---

Bu yazıdaki bilgiler, İzmir Tire'deki kendi tarlasında Red napier, Maralfalfa ve Odot yetiştiren maralfalfa.com.tr ekibinin saha verilerine dayanmaktadır.